غلامرضا مهرآموز / کارشناس ارشد مطالعات ترجمه،  ضرب المثل ها از ارکان فرهنگی هر زبان ، قومیت و ملت محسوب می شوند که نابودی آنها برای هر فرهنگی ناخوشایند و مضر به شمار می رود. زبان لری متاسفانه به دلیل نداشتن پشتوانه آموزشی- رسانه ای، مالی ،احساس حقارت متصور برخی از گویشوران، و رشد ناسیونایسم افراطی یکپارچه ساز و مرکزگرا در حال از دست دادن نه تنها گنجینه غنی ضرب المثل ها و اصطلاحات بلکه واژگان خود و در نهایت گویشوران بومی خود است .

ضرب المثل ها که قطعه های زبانی طولانی (متشکل از چندین کلمه) هستند پیش از همه بخش های زبان در معرض انقراض قرار می گیرند زیرا نسل های جدید به راحتی ترجمه تحت اللفظی آنها از زبان مسلط را جایگزین ضرب المثل اصلی زبان مادری حود می سازند و کمتر کسی متوجه این تغییر بنیان برانداز می شود زیرا ترجمه تحت اللفظی مصطلح شده ظاهری از زبان مادری را القاء می کند.

در تحقیقی که پژوهشگران یکی از دانشگاههای هند در اکتبر ۲۰۰۸ بر روی لری خرم آبادی - یکی از گویشهای لری مینجایی (فیلی)- انجام دادند مشخص شد که ۷۵ درصد از تحصیلکردگان لر با مدرک دیپلم تا فوق لیسانس معادل لری ضرب المثل های فارسی را نمی دانند و اکثر این افراد همان ترجمه تحت اللفظی آنها به لری را معادل لری آنها می دانستند.تنها بخش اندکی از آنها در معادل لری این اصطلاحات و ضرب المثل ها تردید کرده و پاسخ را به پس از ارجاع به مطلعین موکول می کرد. اینک وظیفه این ۲۵ درصد باقیمانده از تحصیلکردگان لر است که به پاسداشت و ترویج آنها همت گمارند.

اینک مثال هایی از ضرب المثل های لری - در اینحا لری مینجایی- با معادل های فارسی و انگلیسی و آنها:

۱- صاوو باغم سی میوه داغم

(ترجمه تحت اللفظی: صاحب یک باغم ولی داغ میوه ام)

معادل فارسی: کوزه گر از کوزه شکسته آب می خورد.

نکته: نسل جدید لرهای مینجایی که تحت تاثیر رسانه و نظام آموزشی، اصل ضرب المثل های لری از یادشان رفته است همین ضرب المثل فارسی را به لری تحت اللفظی ترجمه می کنند و میگویند: « کیزه گر د کیزه اشکسه آو موهوره» غافل از اینکه ضرب المثل ها از فرهنگی ترین بخش های هویتی هر زبان هستند. می بینیم که لری چگونه روز به روز به فارسی تا حد یک لهجه -به قول بعضیها دست وپاشکسته!! از فارسی- نزدیکتر می شود در اینجاست که این ادعا تقویت می شود که لری ففقط لهجه ای محلی از فارسی است.

English Equivalent

The shoemaker’s wife goes the worst shod

ترحمه تحت االفظی : زن کفاش بدترین کفش را می پوشد.

------------------------------------------------------------------------------------------------

۲- خدا لونه سی الرک کور مئ سازه

(ترجمه تحت اللفظی: خداوند برای لک لک کور هم لانه درست می کند)

معادل فارسی: خدا پناه هر بی پناه است

English Equivalent

God tempers the wind to the shorn lamb

(ترجمه تجت االفظی: خدا وزش باد را از بره ای که پشم آن را چیده اند آرام می کند)

------------------------------------------------------------------------------------------------------

۳- قلا وه قلا موئه ریسئ

(ترجمه تحت اللفظی: کلاغ به کلاغ می گوید رو سیاه)

معادل فارسی: دیگ به دیگ می گوید روت سیاه

 

English Equivalent

Pot calling the kettle black

( ترجمه تحت اللفظی: دیگی که کتری را سیاه می خواند)


منبع: انجمن تحصیلکردگان لر